Het Geuldal bij Epen lijkt misschien een paradijs… maar dit mooie gebied staat onder druk. Na hevige regenbuien stroomt het water hier te snel weg. Dat zorgt voor wateroverlast en een slechte waterkwaliteit. En in droge periodes is er juist te weinig water. Door herstel van twee graften bij de Volmolen pakken we de waterproblemen aan.
Het Geuldal bij de Volmolen is een bijzonder gebied. De Geul slingert door het landschap en je vindt hier bloemrijke graslanden, houtwallen, hellingbossen, holle wegen en vakwerkhuizen. Veel planten en dieren die bijna nergens anders in Nederland voorkomen, leven juist hier.
Waterproblemen
Maar wat je niet meteen ziet, is dat dit gebied last heeft van waterproblemen. Na heftige regenbuien stroomt het water hier razendsnel weg – met wateroverlast als gevolg. Terwijl we dat water juist hard nodig hebben in droge periodes.
In het landelijk gebied kan regenwater vaak niet goed de bodem in zakken. Het spoelt weg – en neemt slib met voedingsstoffen als fosfaat en nitraat mee van landbouwgronden naar de natuurgebieden en de Geul. Een voedselrijke bodem klinkt misschien goed, maar is juist een probleem voor de natuur. Zeldzame planten worden verdrongen door soorten die goed groeien op voedselrijke bodems.
De natuur helpt ons om water vast te vertragen
We willen het regenwater langer vast houden op de plek waar het valt. Zodat het rustig de grond in kan zakken, in plaats van weg te stromen. Zo helpen we wateroverlast en verdroging voorkomen. En blijven meststoffen op de akkers. Goed voor bewoners, de natuur én de landbouw.
Dat kan door bijvoorbeeld bomen en struiken aan te planten of akkerland om te zetten naar grasland, het liefst kruidenrijk grasland. Bomen, struiken en planten vangen regen op met hun bladeren. Hun wortels maken de bodem luchtig waardoor water beter de grond in zakt.
Wat hebben we gedaan?
Vanuit het Programma Erfgoed Deal heeft Maastricht University bij de Volmolen onderzocht wat we kunnen leren van het landschap van vroeger, in verband met klimaatverandering. Met geld uit dit project heeft Natuurmonumenten bij de Volmolen twee oude graften hersteld. Dit zijn begroeide randen van plateaus op hellingen. Vroeger zorgden ze ervoor dat water minder snel naar beneden stroomde. Net als veel andere groene landschapselementen, waren deze graften door schaalvergroting verdwenen.
De plateaus zijn hersteld en tijdens de Natuurkrachtdag van 21 november 2025 hebben vrijwilligers struiken geplant, zoals sleedoorn, meidoorn, kardinaalsmuts en hondsroos. Over een paar jaar zorgen deze struiken ervoor dat regenwater beter wordt vastgehouden en de tijd krijgt om in de grond te zakken.
Zo herstellen we het oude kleinschalige cultuurlandschap én maken we tegelijkertijd een groene verbindingszone voor dieren zoals de hazelmuis, de grauwe klauwier en veel soorten insecten. Ook voor wandelaars is dit goed nieuws: de typische groene lijnen in het landschap komen terug.
