In 2024 werd een akker van de zusters van Priorij Regina Pacis in Valkenburg omgevormd tot een nieuwe hoogstamboomgaard. Dit gebeurde met steun van het Natuurkrachtfonds. Het doel: de natuur versterken én water beter vasthouden bij hevige regen. Nu, anderhalf jaar later, is het tijd om te kijken wat er al zichtbaar is.
Schapen zorgen voor gezond grasland
Denis Frissen en zijn zoon Kristof laten hun schapen grazen tussen de jonge fruitbomen. Zo helpen zij mee aan het beheer van het terrein. De zusters zochten een partner uit de buurt, en via Natuurmonumenten kwamen ze bij Denis en Kristof terecht.
Volgens Denis past het terrein goed in hun planning van begrazing van verschillende natuurpercelen. “Schapen zorgen voor een betere bodem,” vertelt hij. “Ze eten het gras kort en laten mest achter. Daardoor komt het bodemleven op gang en verbetert de structuur van de grond.”
Het perceel krijgt veel rust. Eerst werd er gehooid, daarna begraasd. De schapen lopen er steeds een paar weken, waarna het land drie maanden kan herstellen. Ook onderhouden Denis en Kristof de hagen en heggen en helpen lokale vrijwilligers bij de verzorging van de hoogstambomen.
Leren in de praktijk
Voor Kristof is dit terrein een belangrijk leerproject om al doende ervaring op te doen met het houden van dieren en natuurontwikkeling. Hij studeert aan de HAS Green Academy en neemt de organisatie grotendeels voor zijn rekening. “Ik informeer de zusters en Natuurmonumenten steeds tegelijk,” vertelt hij. Denis vult aan: “Ik breng mijn ervaring over natuurbegrazing in.”
Eerste natuurwinst al zichtbaar
Hoewel het bodemleven tijd nodig heeft om te herstellen, is er nu al iets moois te zien. Door de rust en de rijke bloei van klavers trokken er afgelopen jaar al veel vlinders naar de boomgaard. Soorten zoals de braamparelmoervlinder, het klaverblauwtje en de iepenpage lieten zich vaak zien. De overgang van bosrand en kalkrijke bodem naar extensief grasland blijkt zeer aantrekkelijk voor deze soorten.
Houden we al meer water vast?
Om water langer vast te houden daar waar het valt, zijn verschillende maatregelen genomen. Zo zijn er swales (laagtes) gemaakt, struiken, heggen en fruitbomen aangeplant. De planten zorgen voor een losse bodem die kan werken als een spons. Tijdens regen neemt de bodem water op en in droge tijden geeft de bodem het water weer langzaam af.
Boswachter Guido Franck vertelt dat de maatregelen effect hebben: “Nadat de akker is omgevormd tot een hoogstamboomgaard met heggen en swales, krijgt het water langer de tijd om de grond in te zakken. Voorheen zag je na hevige regenval op het fietspad onderaan het perceel afgestroomde grond liggen. Dat is nu veel minder.” In dit filmpje zie je een terugblik op de plantdag tijdens de Natuurkrachtmaand bij de Priorij in 2024 en 3 jaar Natuurkracht.
Samen werken aan een toekomstbestendige omgeving
De zusters zijn blij dat hun grond nu een bijdrage levert aan de natuur én aan het verminderen van wateroverlast. De boomgaard groeit langzaam uit tot een plek waar mens en natuur samen sterker staan.