Een herstelde bronbeek bekijken, ontdekken hoe boeren regenwater vasthouden en zien hoe drinkwaterwinning en natuurlijke oplossingen elkaar kunnen versterken. Tijdens de Natuurkracht-fietstocht op vrijdag 2 oktober kregen 25 deelnemers een kijkje achter de schermen. Ze bezochten vier locaties in het Geuldal waar vanuit Natuurkracht wordt gewerkt aan een landschap dat beter bestand is tegen droogte en wateroverlast. Daar zetten boeren, natuurorganisaties en waterbeheerders zich ieder vanuit hun eigen rol in voor hetzelfde doel: van het Heuvelland een sponslandschap maken dat water langer vasthoudt.
Vanaf Lenteland boerderij ’t Sierveld in Bommerig vertrokken de deelnemers voor een tocht van zo’n 35 kilometer door het Zuid-Limburgse heuvelland. Onderweg vertelden betrokkenen op iedere locatie over de maatregelen die zij nemen en de resultaten die zij in de praktijk zien. Regenwater wordt bijvoorbeeld opgevangen in buffers, afgeremd door begroeiing en de bodem in geleid, zodat het minder snel de helling afstroomt. Een gezonde bodem met een goede structuur en veel organisch materiaal kan meer water opnemen en langer vasthouden. Zo werd zichtbaar hoe verschillende partijen ieder op hun eigen manier bijdragen aan minder wateroverlast én meer water in droge periodes.
Bij ’t Sierveld vertelde Iris Claessens hoe ze regeneratieve landbouw combineert met natuurontwikkeling en het vasthouden van water. Door bronwater op het bedrijf langer vast te houden en drainage te verwijderen, werken zij tegelijkertijd aan een gezonde bodem en een betere groei van hun gewassen.
Rond Vaalsbroek liet ARK Rewilding Nederland zien hoe bronherstel ervoor zorgt dat water minder snel uit het landschap verdwijnt. Hettie Meertens vertelde over de rol van extensieve jaarrondbegrazing in het gebied. Kelly Leers van Bocageland lichtte toe hoe een biologische boer zijn vleesvee jaarrond laat grazen op terreinen van Staatsbosbeheer. Door natuurlijke processen meer ruimte te geven, begrazing in te zetten als onderdeel van het beheer en te werken aan een gezonde bodem, kan het landschap meer water vasthouden.
Bij De Hofkamer in Wahlwiller liet Janneau van Kranenburg de deelnemers zien hoe de natuurboerderij water zoveel mogelijk op het erf en in het omliggende landschap probeert vast te houden. Infiltratiestroken geven regenwater de tijd om in de bodem te zakken, terwijl struweelhagen het afstromende water afremmen.
De laatste stop was op een terrein van Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) aan de rand van het waterwingebied Roodborn. Onder begeleiding van Birgitta Putters ontdekten de deelnemers hoe verschillende maatregelen hier samen het landschap als een spons laten werken. Swales vangen regenwater op en remmen het af, terwijl omgezet akkerland, extensiever grondgebruik en ruim 11.000 aangeplante bomen en struiken bijdragen aan een gezonde bodem en meer natuur. Zo krijgt regenwater meer tijd om in de bodem te zakken en versterken natuur en waterbeheer elkaar.
Samen werken aan een sponslandschap
De vier locaties lieten ieder op hun eigen manier zien wat er in het Heuvelland gebeurt om de gevolgen van droogte en wateroverlast te beperken. Iedereen draagt vanuit zijn eigen rol een steentje bij en juist die combinatie maakt het landschap weerbaarder tegen een veranderend klimaat.
“Ik fiets wel vaker door het Heuvelland, maar wist helemaal niet dat hier zo veel gebeurt. Tijdens de tocht heb ik met andere ogen naar het landschap leren kijken. Ik weet nu beter waar mijn drinkwater en voedsel vandaan komen en hoe we samen voor het Heuvelland kunnen zorgen, ook als het klimaat verandert. Mooi om te zien wat de natuur zelf kan doen om water vast te houden.” Lars Hammers
Na afloop keerden de deelnemers terug bij ’t Sierveld, waar de middag werd afgesloten met een drankje en een hapje. Er was volop gelegenheid om na te praten, ervaringen uit te wisselen en verder te dromen over de toekomst van het Zuid-Limburgse Heuvelland. De fietstocht maakte duidelijk dat een weerbaar sponslandschap ontstaat door de krachten van boeren, natuur en waterbeheer met elkaar te verbinden.
De fietstocht is mede mogelijk gemaakt door de regeling Boer-Burger Initiatief van de Provincie Limburg. Deze subsidieregeling ondersteunt initiatieven die de verbinding tussen boeren en burgers versterken en meer inzicht geven in de landbouw, natuur en voedselproductie.