In het Gulpdal bij Slenaken is een nieuw stuk sponslandschap hersteld door de kleine zijbeek ‘Hondsbohn’ anders in te richten. Van een diep ingesneden waterloop is ze getransformeerd naar een ondiep en breder afstromend bronbeekje. Op de oevers is ruimte voor moerasnatuur. De begroeiing in het beekje en op de oevers zal de afstroom van water vertragen. Er kan ook water blijven staan in ondiepe laagtes. De Gulp wordt zo ontlast. Het werk is uitgevoerd door ARK Rewilding Nederland met hulp van het Natuurkrachtfonds.
Van afvoeren naar vasthouden
Jarenlang stond het waterbeheer in het Gulpdal in het teken van snelle afvoer. Zijbeekjes van de Gulp werden rechtgetrokken en verdiept, en drainagebuizen moesten regen- en bronwater zo snel mogelijk uit het gebied leiden.
Die aanpak had gevolgen: bij hevige regen stroomt water razendsnel van de heuvels naar het dal, waardoor er veel water tegelijk door de Gulp stroomt. Dat kan leiden tot overstromingen en erosie. Tegelijkertijd daalt de grondwaterstand snel, waardoor in droge periodes juist een belangrijke watervoorraad in de bodem ontbreekt.
Met steun van verschillende fondsen heeft Natuurkracht het roer omgegooid. De focus ligt nu op het vasthouden van water in plaats van het afvoeren ervan. In Slenaken is geïnvesteerd in een natuurlijke oplossing die water weer de ruimte geeft. Daarmee zet het Gulpdal een belangrijke stap richting een klimaatbestendig en veerkrachtig landschap.
Bronbeek op het maaiveld
Nu krijgt de Hondsbohn meer ruimte. ARK Rewilding Nederland heeft de beek weer op de maaiveldhoogte gebracht. De bedding is ondiep gemaakt en verbreed met gebiedseigen materiaal. De bodem is uiteindelijk ook verstevigd met grind. Hierdoor kan het mineraalrijk grondwater weer vrij en meanderend uitstromen in ondiepe laagtes van het grasland. Zo wordt water langer vastgehouden en krijgt het de tijd om in de bodem te trekken of oppervlakkig richting de Gulp te sijpelen. De vertraagde stroomsnelheid en de verbeterde infiltratie dragen dus bij aan meer waterveiligheid én meer bodemvocht
Ontwikkeling van klimaatrobuust natuurgrasland
Het natuurgebied langs de Hondsbohn is door de ingrepen een stuk afwisselender geworden; tal van planten en dieren zoals dotterbloemen en de das kunnen hiervan profiteren. Ook buiten de bronbeek in het omliggende hellinggrasland treft ARK maatregelen die zowel de natuurlijke variatie als de waterberging ten goede komen. Begrazing speelt hier een sleutelrol. ARK heeft in het gebied een kleine kudde Galloway-runderen geïntroduceerd, die in een lage dichtheid jaarrond door het gebied trekken. Het stimuleert de ontwikkeling van een mozaïek van kort en langer gras, opengetrapte pionier plekken, bloemrijke ruigten en struweel. Wanneer bij overvloedige regenval het water niet gelijk in de grond kan trekken, remt de ruige vegetatie de afstroom naar het dal sterk af.
Met gebundelde krachten en financieringen
Met een bijdrage vanuit het Natuurkrachtfonds is het project opgestart. Vervolgens is vanuit het programma Waterveiligheid en Ruimte (WRL) aanvullende financiering gekomen, waardoor de werkzaamheden in volle omvang konden worden uitgevoerd. Daarbovenop heeft ARK met een bijdrage van LVVN (Impuls GroenBlauwe Dooradering) op diverse plekken in het gebied struiken en bomen geplant.
Vijf jaar eerder heeft ARK samen met Staatsbosbeheer in een aangrenzend gebied in de benedenloop van de Hondsbohn, op vergelijkbare wijze gewerkt aan de klimaatrobuuste inrichting van het Gulpdal.
